Statuut mantelzorg wordt ingevoerd

De door het ziekenfonds erkende mantelzorgers kunnen het federaal mantelzorgverlof aanvragen dat recht opent op een tegemoetkoming van de RVA. Ook de regionale en plaatselijke overheden zoals gemeenten kunnen deze federale erkenning gebruiken om voordelen toe te kennen aan mantelzorgers. De wet verscheen in 2019 en het uitvoerend besluit legde de startdatum op 1 september 2020.

De erkenning van dit statuut mantelzorger is ingegeven door de vergrijzing. Steeds meer personen met een beperkte zelfredzaamheid willen zo lang mogelijk thuis kunnen blijven maar hebben daarvoor hulp nodig. Mantelzorgers kunnen die zorgvraag invullen met zeer uiteenlopende taken: maaltijden bereiden, boodschappen doen, het huishouden doen. Ze zijn onmisbaar voor de personen die ze helpen en voor de coherentie van onze samenleving in het algemeen.

Het ziekenfonds staat hierbij in voor de erkenning. Dit is het gekende, succesvolle mechanisme dat ook bij de verhoogde tegemoetkoming gebruikelijk is. Het ziekenfonds onderzoekt of aan de voorwaarden voldaan is en andere instellingen koppelen er een voordeel aan zonder zelf te moeten investeren in de controle op die voorwaarden.  Het ziekenfonds erkent de mantelzorger en geeft hem het bewijs waarmee hij de voordelen kan aanvragen. Voor de leden is het ziekenfonds het aanspreekpunt voor de erkenning. Het ziekenfonds helpt zo mee de vergrijzing op te vangen.

De federale regelgeving maakt een waaier van erkenningen en voordelen mogelijk. Een gemeente kan een eigen voordeel creëren, zich baseren op de federale erkenning maar ook bijkomende voorwaarden opleggen, zoals de woonplaats. De uitdaging was een databank te ontwikkelen die deze veelheid kan bevatten en zowel federale, regionale als plaatselijke beheerinformatie kan leveren.

Eind februari 2021 hadden de Vlaamse ziekenfondsen 1016 algemene erkenningen uitgereikt en 102 erkenningen met sociaal voordeel. De Waalse ziekenfondsen respectievelijk 66 en 22 erkenningen en Brabant 105 en 17. Eind 2021 maakt de FOD sociale zekerheid een evaluatie van het systeem.