Op de regeringstafel zou een voorstel liggen om het recht op Verhoogde Tegemoetkoming (VT) te hervormen. Niet de inkomensgrens of de automatische toekenning zorgt voor moeilijkheden, problematisch zijn veeleer de bestaande beperkingen voor het inkomstenonderzoek. "Sluit de achterpoortjes, maar niet de deur voor wie verhoogde tegemoetkoming nodig heeft”, vindt algemeen secretaris Paul Callewaert. 

Ruim 1 op de 5 van onze landgenoten heeft recht op Verhoogde Tegemoetkoming (VT). Die mensen betalen bij hun medische kosten een lagere eigen bijdrage. Het VT-statuut geeft namelijk recht op een hogere terugbetaling bij de dokter, de apotheker of tijdens een ziekenhuisopname.  

Hervorming of platte besparing?  

Naar verluidt wordt er bij de begrotingsonderhandelingen gesproken over 4 miljard euro aan besparingen in de ziekteverzekering. De begrotingsnota rekent daarbij blijkbaar op 750 miljoen euro via een hervorming van het recht op Verhoogde Tegemoetkoming. Te veel mensen die dat niet nodig zouden hebben, zouden daarop een beroep doen. 

Wij zijn er voorstander van om elk misbruik van sociale bescherming aan te pakken. Profitariaat is profitariaat. Maar een hervorming van VT mag geen platte besparing worden op kap van wie in armoede leeft of er door hoge gezondheidskosten in dreigt terecht te komen.  

Het gevaar van een lager inkomstenplafond 

Vandaag krijgt een alleenstaande een recht op VT als het bruto belastbaar inkomen lager ligt dan 29.236,66 euro per jaar. Naar schatting komt dat neer op ruim 1850 euro netto per maand, terwijl de armoededrempel in ons land 1565 euro per maand bedraagt.  

Voor critici reden genoeg om te beweren dat het sociale recht intussen te ruim is geworden. Maar dat is geen valabel argument om het inkomstenplafond voor VT te verlagen. Het recht op Verhoogde Tegemoetkoming is namelijk niet enkel alleen een instrument van armoedebestrijding, maar ook van armoedepreventie.  

VT beschermt mensen wanneer ze door ziekte en oplopende gezondheidskosten in financiële problemen dreigen terecht te komen. Een lager inkomstenplafond zou vooral gevolgen hebben voor gepensioneerden met een beperkt pensioen, mensen met een invaliditeitsuitkering, gezinnen die leven van één inkomen en eenoudergezinnen.  

Het nut van de automatische toekenning 

Voorts ligt de automatische toekenning van VT in de vuurlinie. Naast een klassieke aanvraag waarbij het ziekenfonds een lid na een inkomstenonderzoek het recht op VT toekent, kun je het VT-recht namelijk ook automatisch toegekend krijgen. Dat gebeurt als iemand al een erkenning heeft voor bepaalde andere sociaal voordeel. In dat geval gebeurde er al een inkomstenonderzoek door de instelling die het sociaal voordeel toekende.  

Sinds 2024 mogen ziekenfondsen ook ambtshalve een inkomstenonderzoek opstarten voor bepaalde groepen, zonder dat die zelf een aanvraag doen. En als die leden aan de voorwaarden voldoen, krijgen ze automatisch een recht op VT. Dat doen we voor mensen die langer dan 3 maanden werkloos of arbeidsongeschikt zijn, en voor invaliden die een uitkering ontvangen.  

We vertrekken daarbij van bestaande digitale datastromen. Dat is een kwestie van automatisering, maar geen versoepeling van de voorwaarden. We hanteren dezelfde controle-parameters als bij gewone, klassieke aanvragen.  

De noodzaak van uitgebreider inkomstenonderzoek 

Niet de hoogte van de hoge inkomstenplafonds of de automatische toekenning is een probleem. De gevallen van sociale fraude zijn dat wel. Hoe is het mogelijk dat sommige mensen een sociaal tarief bij de dokter betalen en toch een Porsche voor de deur van hun herenhuis hebben staan?  

Beperkingen in de controlemogelijkheden bij het inkomstenonderzoek maken dat mensen soms onterecht een recht op VT vragen en krijgen. Dat komt omdat in bepaalde situaties het bestaande inkomstenonderzoek geen volledig beeld geeft van de financiële draagkracht.  

Wie bewust inkomsten buiten beeld houdt of via een vennootschap afleidt, hoort niet thuis in een systeem dat bedoeld is om mensen met een beperkte draagkracht te beschermen. Profitariaat is profitariaat. Daarom moet een hervorming in de eerste plaats de achterpoortjes sluiten die vandaag nog bestaan. Niet de deur dicht doen voor kwetsbare gezinnen. 

Paul Callewaert   
Algemeen secretaris Solidaris