100.000 langdurig zieken doorbreken het cliché van profiteur

Solidaris-studie toont de impact van aangepaste werkhervatting

In België zijn vandaag meer dan een half miljoen mensen langdurig arbeidsongeschikt. In die groep zitten ook langdurig zieken die deeltijds het werk hervatten. Uit een nieuwe studie bij Solidaris-leden blijkt het belang van deze aangepaste werkhervatting voor de re-integratie op de arbeidsmarkt. Het is in essentie een krachtig instrument om de connectie met het werk te onderhouden en de drempel tussen ziekte en werk te verlagen.

De terugkeer naar deeltijds werk is vandaag het meest gebruikte re-integratie-instrument. In 2022 ging het om 16% van de werknemers en 23% van de zelfstandigen met een arbeidsongeschiktheid die aangesloten zijn bij Solidaris. Sinds 2019 zien we bij Solidaris het gebruik van de zogenaamde aangepaste werkhervatting oplopen naar 41.000 leden. Dat is een stijging van meer dan 70% in 5 jaar.

Voorbij de clichés over langdurig zieken toont onze studie aan dat in 2025 bijna 1 op de 5 mensen met een medische arbeidsongeschiktheid toch professioneel actief blijft. Heel wat langdurig zieken proberen dus juist om een band met de arbeidsmarkt te behouden. Een vaststelling die meer erkenning verdient in het publieke debat.

Langdurige ziekte voorkomen, een absolute noodzaak

Solidaris stelt vast dat gezondheidsproblemen soms grote gevolgen hebben voor wie langdurig ziek is. Bovendien zijn de uitkeringen vrij laag, wat de levenskwaliteit rechtstreeks beïnvloedt. De situatie is vaak moeilijk en weinig benijdenswaardig.

De aangepaste werkhervatting speelt een sleutelrol in de begeleiding van zieke mensen. Terug-naar-werkbegeleiding is een individueel traject, op maat van de persoon. Toch kan dit instrument pas uitgroeien tot een duurzaam en rechtvaardig instrument van het arbeidsmarktbeleid, als het bredere beleid ook inzet op werkbaar werk, preventie, aangepaste loopbanen en structurele verbeteringen van arbeidsomstandigheden. Daarbij moet rekening worden gehouden met de diverse noden van specifieke doelgroepen.

Zegt Paul Callewaert: “Het gekozen beleid heeft impact, maar aantal langdurig zieken proberen te verminderen zonder de arbeidsomstandigheden te verbeteren, de zwaarte van beroepen te erkennen of de loopbaanfases aan te passen, heeft weinig zin. Je moet ook de fundamentele oorzaken van arbeidsongeschiktheid aanpakken.“

Verantwoordelijkheid van werkgevers vergroten

Op basis van onze ervaring in de begeleiding van zieke mensen, zien we voorts diverse mogelijkheden voor verbetering bij het systeem van progressieve werkhervatting. Belangrijk knelpunt is momenteel de geringe verantwoordelijkheid van werkgevers, zo blijkt uit de analyse bij onze leden.

Callewaert: “Werkgevers vormen een essentiële schakel in het proces van een terugkeer naar werk. Zonder hun betrokkenheid is de terugkeer naar deeltijds werk onmogelijk. Als we dit instrument in het activeren van langdurig zieken willen verbeteren, lijkt een wettelijk kader dat de mogelijkheid van progressieve werkhervatting garandeert ons geen luxe. “

Solidaris pleit daarom voor een nauwere opvolging van de aanvragen en antwoorden van werkgevers. Bij een eventuele weigering zou er een veplichting moeten komen voor werkgevers om die ook objectief te motiveren.

Aanbevelingen voor aangepaste werkhervatting

We benadrukken dat Solidaris zich ten volle inzet voor de begeleiding van langdurig zieken. Zegt Callewaert: “Stabiel werk speelt een essentiële rol als hefboom voor autonomie en welzijn, maar werk is pas emanciperend als het voldoening schenkt, als het vol te houden is en – vooral – als het niet ziek maakt.”

Daarom zien we nog een aantal andere aandachtspunten:

  • Voor werkgevers. Aangepaste werkhervatting betekent nog geen aangepast werk. Wij pleiten voor meer aandacht voor werkbaar werk en preventieve acties vanuit de werkgever. 
  • Voor de Ziekenfondsen. We kunnen meer duidelijke en toegankelijke informatie over de financiële gevolgen van aangepaste werkhervatting voorzien, zodat onzekerheid over mogelijk inkomensverlies de instap niet ontmoedigt.
  • Voor de overheid en de media. In rapporten en berichtgeving over langdurig zieken ontbreekt nu te vaak een duidelijk onderscheid tussen arbeidsongeschikten die geen activiteit opnemen en zij die progressief werken. Dit is een belangrijke nuance die momenteel in het publieke debat over het hoofd wordt gezien. 

Perscontact

Katrien De Weirdt | Woordvoerster Solidaris
Roeland Byl | Stafmedewerker pers

T 02 515 05 12 | G 0470 27 58 79 | E pers@solidaris.be

Extra