Onderzoek

Solidaris publiceert regelmatig studies over uiteenlopende gezondheidsthema’s. Hieronder vind je een selectie van de onderzoeken van onze studiedienst. Raadpleeg ook het onderzoek van het IMA.

Contacteer ons
onderzoek&ontwikkeling@solidaris.be

Onderzoek

Oversterfte door corona

In dit rapport wordt oversterfte door corona bijkomend onderzocht op basis van een aantal indicatoren waar er tot nu toe weinig over geweten is: proxy’s voor socio-economische status en morbiditeit, statuut chronische aandoening, nationaliteit en urbanisatiegraad.

23-03-2022

Onderzoek

75-plussers nemen in laatste levensfase veel en vaak ongepaste geneesmiddelen

Aan het einde van ons leven nemen we veel medicatie, en soms medicatie die niet meer zinvol is. Dat blijkt uit onderzoek van de Socialistische Mutualiteiten. Gemiddeld neemt een 75-plusser tijdens de laatste levensmaand 15 verschillende geneesmiddelen. Bij palliatieve patiënten krijgt 1 op 3 ongepaste medicijnen, zoals cholesterolverlagers die enkel zinvol zijn op de lange duur. Het ziekenfonds vraagt dat er meer evidence-based wordt voorgeschreven. Lees het volledige onderzoeksrapport (.pdf) Ga naar het persbericht

03-02-2022

Onderzoek

Minder chronische aandoeningen door corona (intermutualistisch)

Nadat COVID-19 (COronaVIrus Disease 2019) eind 2019 voor het eerst opduikt in China, verspreidt het virus zich in geen tijd naar andere delen van de wereld. In de hele wereld worden voorzorgen genomen om de verspreiding van het virus te beperken. Ook in België werden er vanaf 6 maart de eerste, beperkte maatregelen afgekondigd, die al snel onvoldoende bleken. Op 18 maart 2020 ging het land in lockdown. Sommige coronamaatregelen hebben tot grote veranderingen in de gezondheidszorg geleid: niet-essentiële medische zorgen werden noodgedwongen uitgesteld, fysieke consultaties werden vervangen door teleconsultaties, patiënten vermeden contact met hun arts uit angst voor besmetting… Zonder twijfel hebben deze veranderingen een effect gehad op de gezondheid van de bevolking. In deze studie kijken we specifiek naar de effecten die de coronacrisis heeft gehad op het gebruik van geneesmiddelen. We hebben ervoor gekozen om vier goed afgebakende geneesmiddelengroepen te onderzoeken: geneesmiddelen voor de behandeling van hoge bloeddruk, van diabetes, van luchtwegaandoeningen en van ADHD. Voor deze geneesmiddelengroepen zijn we nagegaan in hoeverre de coronacrisis er toe leidde dat patiënten stopten met hun medicatie, in welke mate er nieuwe patiënten startten, en of er een effect was op de therapietrouw. Lees het volledige onderzoeksrapport Ga naar het persbericht

28-10-2021

Onderzoek

Burn-out: profiel en zorgconsumptie

Binnen ons ziekenfonds zijn de adviserend artsen op 1 januari 2017 gestart met het coderen met de ICD-code voor burn-out. Nu we voor het eerst de leden met burn-out kunnen identificeren, willen we met deze studie een stap zetten naar het beter in kaart brengen van deze problematiek. Download het volledige onderzoeksrapport (.pdf) Ga naar het persbericht

16-02-2021

Onderzoek

Ouderenzorg in tijden van corona

Hoe kijken thuiswonende ouderen naar de coronamaatregelen in de ouderenzorg? Welke afweging maken ze tussen vrijheid en gezondheid?

12-12-2020

Onderzoek

Tussen roze wolk en medische ratio: een enquête over de NIPT

In deze studie kan u het resultaat lezen van een enquête bij vrouwen die de NIPT lieten afnemen. We hopen een beeld te geven van de kennis over de NIPT en de beleving ervan.

14-10-2020

Onderzoek

Oversterfte door corona

08-10-2020

Onderzoek

Colonoscopie

Wat is het profiel van patiënten die een colonoscopie ondergaan? Zien we regionale verschillen of verschillen tussen ziekenhuizen in de frequentie van therapeutische colonoscopieën? Hoeveel kost zo'n ingreep, en hoe wordt die kostprijs bepaald?

07-10-2020

Onderzoek

Raadplegingen op afstand (intermutualistisch)

Onderzoeksrapport van de intermutualistische enquête naar de tevredenheid van patiënt over raadplegingen op afstand tijdens de coronacrisis.

21-12-2019

Onderzoek

Sociale ongelijkheden in gezondheid bij kinderen en jongeren

Deze studie bekijkt de sociale ongelijkheden op vlak van een aantal indicatoren van gezondheidsstatus en het gebruik van gezondheidszorg (bezoeken aan een verstrekker, een opname in een ziekenhuis, het nemen van bepaalde medicatie, het krijgen van een specifieke behandeling) bij kinderen en jongeren van 0 tot en met 17 jaar (enkel bij leden van de Socialistische Mutualiteiten). Daarbij wordt een opdeling gemaakt naargelang de kinderen/jongeren deel uitmaken van een huishouden dat al dan niet verhoogde tegemoetkoming geniet (een proxy om armere van rijkere gezinnen onderscheiden, en dus een goede maat voor socio-economische status). Aanvullend worden de verschillen bij drie socio-demografische kenmerken (huishoudenstype, nationaliteit van origine en werkstatus van de ouders) bekeken. Bekijk hier de volledige studie.

12-11-2019

Onderzoek

Afleveringen van antibiotica bij leden van de Socialistische Mutualiteiten

Deze studie bekeek de consumptie van antibiotica afgeleverd in openbare apotheken bij leden van de Socialistische Mutualiteiten tijdens epidemiejaren 2009 tot 2017 (periode juli 2009 tot en met juni 2018). Het is een update van de vorige studie met de meest recente cijfers (epidemiejaren 2016 en 2017 werden toegevoegd) en een paar bijkomende analyses. De belangrijkste conclusies zijn: Zowel het aantal leden met minstens één voorschrift antibiotica als het aantal voorschriften per 1000 leden is tussen epidemiejaren 2009 en 2017 licht gedaald (de daling manifesteert zich pas vanaf epidemiejaar 2013). Die afname is echter minder uitgesproken als het antibioticagebruik wordt uitgedrukt in “doorsneedagdoses” (DDD) per 1000 leden per dag. Daarnaast is ook het aandeel patiënten met meer dan 1 voorschrift of behandeling per jaar afgenomen.De daling tussen 2009 en 2017 manifesteert zich vooral bij antibiotica voorgeschreven door de huisarts. Anderzijds is er een toename van het gebruik van antibiotica (uitgedrukt in DDD/1000 leden/dag) voorgeschreven door de arts-specialist en tandarts. Dat laatste is vooral een gevolg van een toename van het gemiddeld aantal DDD per voorschrift (het aantal voorschriften per 1000 leden nam af).De daling in het gebruik van antibiotica geldt voor alle therapeutische subgroepen, behalve voor macroliden (ATC3-code J01F) en urinaire antiseptica (J01X). Ook breedspectrumpenicillines (J01CA) kenden een kleine toename. Naar leeftijdsgroep is de afname het grootst bij jongeren. Bij ouderen (65 jaar of ouder bij vrouwen, 80 jaar of ouder bij mannen) is er een kleine toename.De afname van het antibioticagebruik tijdens de laatste jaren is onvoldoende om de BAPCOC-doelstellingen te kunnen halen. Enig lichtpunt hier is de opvallende daling van het aandeel chinolonen in epidemiejaar 2017, waardoor het streefdoel (5 %) in zicht komt.Het gebruik van antibiotica neemt toe met de leeftijd en ligt iets hoger bij vrouwen dan bij mannen. Bij personen met verhoogde tegemoetkoming ligt de consumptie duidelijk hoger dan bij personen zonder verhoogde tegemoetkoming. Ze zijn ook vaker veelgebruiker van antibiotica. Dit kan worden verklaard door het feit dat leden met verhoogde tegemoetkoming over het algemeen een slechtere gezondheidstoestand hebben dan leden met een gewone voorkeurregeling.Veelgebruikers vertegenwoordigen de 5 procent leden met de hoogste (relatieve) antibioticaconsumptie. Zij vertegenwoordigen bijna een kwart (23 %) van de totale consumptie.Het duurder maken van antibiotica voor de patiënt in mei 2017 heeft geen significant effect op het antibioticagebruik. Het is eerder een besparingsmaatregel dan een maatregel ten gunste van de volksgezondheid. Voor personen met verhoogde tegemoetkoming komt deze maatregel hard aan: bijvoorbeeld veelgebruikers met verhoogde tegemoetkoming betaalden in epidemiejaar 2017 gemiddeld bijna 50 euro tegenover maar iets meer dan 20 euro in epidemiejaar 2016 (toename met 130 %). Bekijk hier de volledige studie (.pdf)

01-03-2019

Onderzoek

Barometer ambulante supplementen 2016-2017

De Socialistische Mutualiteiten analyseerden de ereloonsupplementen die huisartsen, arts-specialisten, tandartsen en kinesitherapeuten aanrekenen voor zogenaamde ambulante verstrekkingen, zoals raadplegingen of andere verstrekkingen in hun spreekkamer. Het is de eerste keer dat hiermee een kwantitatief beeld geschetst wordt van wat zorgverstrekkers aanrekenen aan hun patiënten buiten het ziekenhuismilieu. Het ziekenfonds onderzocht daartoe de bijna 30 miljoen papieren getuigschriften voor verstrekte hulp van zijn leden (met uitzondering van leden van de federatie Brabant) voor raadplegingen in 2016 en 2017. De stroom e-attest — die pas sinds 2018 van start is gegaan — is nog niet opgenomen in de analyse. Hetzelfde geldt voor de getuigschriften derdebetalersregeling. Download de volledige studie (.pdf)

01-03-2019

Onderzoek

Therapeutische hardnekkigheid bij kankerpatiënten

In het verlengde van de bevraging van de Socialistische Mutualiteiten in 2016 naar therapeutische hardnekkigheid in de Vlaamse ziekenhuizen, werd beslist om wat dieper in te zoomen op deze problematiek. Onder therapeutische hardnekkigheid of therapeutische verbetenheid verstaan we 'het starten of het zinloos volhouden van een medische behandeling bij terminale patiënten die niet meer als levensverlengend maar eerder als stervensverlengend kan worden beschouwd'. In het ideale geval verschuift de focus van de behandeling en de verzorging van personen naarmate het levenseinde nadert van louter curatief en levensverlengend naar meer comfort en levenskwaliteit voor de patiënt. Naast het vermijden van ongepaste zorg (ook onaangepaste, niet-passende of ongeschikte zorg genoemd), is het aanbieden van gepaste (of passende) zorgen aan het levenseinde dus prioritair. Gepaste zorg wordt hier gedefinieerd als het krijgen van een behandeling of medicatie waarbij de voordelen op vlak van gezondheid en levenskwaliteit van de patiënt met een ruime marge de nadelen overstijgen. Download de volledige studie (.pdf)

27-02-2019

Onderzoek

DentaPlan

Zo’n 30 % van de Belgen ziet de tandarts alleen bij klachten en nog eens 30% ziet de tandarts zo goed als nooit. Slechts één op de drie Belgen verzorgt zijn tanden zoals het moet. De redenen waarom een goede tandverzorging niet vanzelfsprekend is, zijn velerlei. Organisatorische problemen, er de noodzaak niet van inzien wegens geen pijn of problemen en ook angst voor de tandarts worden als oorzaken aangehaald. Maar ook de toenemende financiële drempels spelen een rol. Tandzorg is één van de domeinen bij uitstek waar een gezondheidszorg met twee snelheden zich doet voelen. De helft van de tandzorgen in ons land zijn niet gedekt door de verplichte ziekteverzekering. Steeds meer nieuwe technieken, grondstoffen en/of materialen zoals implantaten, kronen of bruggen worden niet of veel te weinig terugbetaald. Download de volledige studie (.pdf)

01-12-2018

Onderzoek

Barometer goedkoopste geneesmiddel 2018

De ziekteverzekering kan nog 62 miljoen euro besparen als artsen consequent het goedkoopste geneesmiddelen zouden voorschrijven. De patiënten zouden hierdoor 47 miljoen euro minder moeten betalen. Dat blijkt uit de jaarlijkse barometer ‘goedkoopste geneesmiddel’ van het Socialistisch Ziekenfonds. Uit de gegevens blijkt nog dat de huisartsen hun quota van 60 % goedkoopste voorschrijven niet halen. Het gemiddelde ligt op 54,8 %. 75 % van de huisartsen haalt de 60 % quota niet.Het Socialistisch Ziekenfonds legde de loep over het goedkoop geneesmiddelengebruik in België. Het ging na in zijn data 2017 welke besparing nog gehaald kan worden voor patiënt en ziekteverzekering indien systematisch het goedkoopste geneesmiddel zou worden afgeleverd. Ook bekeek het ziekenfonds of huisartsen hun quota goedkoopste voorschrijven bereikten. De regering trok dit op 1 januari 2017 op van 50 naar 60 %. Generische geneesmiddelen zijn goed ingeburgerd in België. Het gaat om geneesmiddelen met hetzelfde actieve bestanddeel als het originele alternatief, maar die goedkoper zijn zowel voor het RIZIV als voor de patiënt. In 2017 kregen 8 op de 10 leden van het Socialistisch Ziekenfonds een generisch geneesmiddel en 99,9 % van de artsen schreven er voor. Dat is goed nieuws. Generische geneesmiddelen doen zowel de ziekteverzekering als de patiënt besparen. Als het patent van een origineel geneesmiddel vervalt, mogen er generische alternatieven van gemaakt worden die evenwel minstens 44 % goedkoper op de markt moeten komen. Voor geneesmiddelen die vaak worden voorgeschreven, loopt de prijsdaling soms zelfs op tot 80 % wat ook voor de patiënt een belangrijke besparing kan betekenen. Download het volledige onderzoek (.pdf)

01-11-2018

Onderzoek

Ziekenhuisbarometer 2018

Naar jaarlijkse gewoonte leggen de Socialistische Mutualiteiten de loep over de ziekenhuisfacturen van hun leden en gaan na wat de patiënt uit eigen zak moet betalen bij een ziekenhuisopname. Voor deze nieuwe ziekenhuisbarometer worden de facturatiegegevens van 529 345 ziekenhuisverblijven in het jaar 2017 geanalyseerd. De vaststellingen die hierbij gedaan worden, helpen de Socialistische Mutualiteiten verbeterpunten te suggereren naar het beleid toe. In vorige barometers stelden we reeds vast dat de ereloonsupplementen in een eenpersoonskamer op 10 jaar tijd meer dan verdubbelden, een stijging die vooral opvallend was in het jaar 2013, na de invoering van het verbod op kamer- en ereloonsupplementen in twee-en meerpersoonskamers. Met de update voor het jaar 2017 willen wij op constructieve wijze het debat rond de ereloonsupplementen blijven voeren. De ziekenhuishervorming en een volwaardige financiering van de instellingen zijn hier onlosmakelijk mee verbonden. Het ziekenfonds gaat voor een betaalbare en transparante patiëntenfactuur, gekoppeld aan een billijke financiering van zorgverleners en –instellingen. De huidige situatie met stijgende ereloonsupplementen staat hier haaks op. Download de volledige studie (.pdf)