Onderzoek

Solidaris publiceert regelmatig studies over uiteenlopende gezondheidsthema’s. Hieronder vind je een selectie van de onderzoeken van onze studiedienst. Raadpleeg ook het onderzoek van het IMA.

Contacteer ons
onderzoek&ontwikkeling@solidaris.be

Onderzoek

Oversterfte door corona

In dit rapport wordt oversterfte door corona bijkomend onderzocht op basis van een aantal indicatoren waar er tot nu toe weinig over geweten is: proxy’s voor socio-economische status en morbiditeit, statuut chronische aandoening, nationaliteit en urbanisatiegraad.

01-11-2018

Onderzoek

Enquête geestelijke gezondheid

De Socialistische Mutualiteit deed een bevraging bij 5000 respondenten in het kader van het thema geestelijke gezondheid. Er werd bevraagd of respondenten te veel druk of stress ervaren en naar de manieren die de respondenten hanteren om met druk of stress om te gaan. Verder werd gepeild naar de combinatie werk en privéleven, de invloed van sociale media, het hebben van jonge kinderen en de rol van het vertonen van perfectionistische kenmerken bij het ervaren van druk. Tot slot werden de respondenten geïdentificeerd voor wie de ervaren druk of stress mogelijk problematisch is op basis van twee criteria: het ervaren van lichamelijke klachten en het gebruik van medicatie. 4893 respondenten namen deel aan de enquête, waarvan 72 % vrouwen en 28 % mannen.65 % van de respondenten ervaart te veel druk of stress in het dagelijkse leven. Vrouwen ervaren vaker te veel druk of stress in het dagelijkse leven dan mannen. Jonge respondenten ervaren vaker te veel druk of stress in het dagelijkse leven met een piek tussen 36 en 45 jaar. Vanaf de leeftijd van 45 jaar zien we een daling. Deeltijds werken en voltijds werkenden rapporteren even vaak dat ze te veel druk of stress ervaren in het dagelijks leven. Deeltijds werk lijkt geen bescherming te bieden tegen het ervaren van te veel druk of stress. Ook het hebben van inwonende kinderen speelt een rol: 72 % van de respondenten met inwonende kinderen ervaart te veel druk of stress, tegenover 56 % van de respondenten die geen inwonende kinderen hebben. Voor wie te veel stress of druk ervaart in het dagelijkse leven ziet de top drie van strategieën om de druk te verlagen er als volgt uit: TV kijken of een boek lezen (60 %), lichaamsbeweging zoals sporten, wandelen, yoga… (55 %), tijd doorbrengen met vrienden en familie (52 %).Opvallend is dat 10 % aangeeft medicatie (kalmeermiddelen) te gebruiken. Ook opvallend is dat 29 % een glaasje alcohol drinkt en 8 % rookt om te ontspannen. Download het volledige studierapport (.pdf)

01-11-2018

Onderzoek

Voorgeschreven dosis ADHD-medicatie stijgt sterk

Het aantal jongeren dat medicatie neemt tegen ADHD is relatief stabiel gebleven de afgelopen 10 jaar. Opvallend is wel dat de dosis fors is toegenomen met 17 procent. Rilatine en Equasym worden vooral door jongens gebruikt in de leeftijdscategorie 10-14 jaar. De regionale verschillen zijn spectaculair. In het arrondissement Ieper slikt 1 op de 13 jongens medicatie tegen ADHD tegenover 1 op de 125 in het arrondissement Aarlen. De Socialistische Mutualiteiten gingen in de farmanet-data van hun leden na hoe het gesteld is met het gebruik van ADHD-medicatie bij jongeren. We bekeken hoeveel jongeren (6-17 jaar) minstens 1 aflevering per jaar methylfenidaat (ATC-code=N06BA04; merknamen Rilatine en Equasym) hebben gekregen. De leeftijdsgroep werd weerhouden omdat het geneesmiddel enkel voor die doelgroep wordt terugbetaald. Opgelet: in de analyse worden enkel de terugbetaalde geneesmiddelen Rilatine en Equasym opgenomen. De niet-terugbetaalde maar ook voorgeschreven geneesmiddelen Concerta, Medikinet, Methylfenidaat Mylan, Methylfenidaat Sandoz zijn niet opgenomen in farmanet en zijn dus in deze studie niet weerhouden. Download het volledige onderzoek (.pdf)

01-03-2018

Onderzoek

Kwantitatieve en kwalitatieve studie antibiotica

Jonge huisartsen schrijven bijna 30 procent minder antibiotica voor dan hun oudere collega’s, en dit gecorrigeerd voor hun patiëntenprofiel. Dat blijkt uit een studie van het Socialistisch Ziekenfonds naar het antibioticagebruik van zijn leden tussen 2008 en 2016. De studie bevestigt dat het antibioticagebruik in België nog steeds zeer hoog ligt. Meer dan 40 procent van de leden van het ziekenfonds kreeg in het epidemiejaar 2015-2016 minstens één voorschrift. Een kwart van de patiënten denkt nog dat antibiotica werken tegen virussen. Eén op de 8 patiënten vraagt zelf antibiotica aan hun arts. Teveel artsen gaan op die vraag in. Het Socialistisch Ziekenfonds formuleert zes aanbevelingen om het antibioticagebruik te verminderen. Belgen slikken het op twee na meeste antibiotica van de OESO-landen. Enkel in Griekenland en in Frankrijk ligt de consumptie nog hoger. Een hoog antibioticagebruik is problematisch omdat daarmee de kans verhoogt dat meer en meer soorten bacteriën resistent worden tegenover bepaalde antibiotica. Download de samenvatting van de studies (.pdf) Download de resultaten van de enquête (.pdf) Download de resultaten van het data-onderzoek (.pdf)

01-12-2017

Onderzoek

Rusthuisbarometer 2016

Begin 2016 publiceerde het Socialistisch Ziekenfonds voor het eerst een rusthuisbarometer. Met deze studie brachten we voor heel België de kost van een rusthuisverblijf voor de bewoner in kaart en onderzochten we in hoeverre een rusthuisver-blijf al dan niet betaalbaar is. De analyse gebeurde op basis van gegevens van 2014. In deze update brengen we de evoluties op basis van gegevens van 2016 in kaart. Zo kunnen we nagaan of de afgelopen twee jaar een verblijf in een rusthuis al of niet duurder is geworden. In deze tweede versie proberen we een antwoord te vinden op de volgende vragen: Kostprijs en evolutie in de kostprijs: Hoeveel kost een verblijf in een rusthuis per maand aan de rusthuisbewoner en hoe is deze kostprijs tussen 2014 (eerste rusthuisbarometer) en 2016 geëvolueerd? Welke factoren beïnvloeden dit bedrag en de evolutie?Betaalbaarheid van het rusthuis: Hoe verhoudt de totale kostprijs van een rusthuisverblijf zich tot de inkomsten van de oudere? Wat zijn de evoluties ten opzichte van de situatie in 2014?Eigen aandeel: Hoe verhoudt de eigen bijdrage van de rusthuisbewoners inzake de financiering van het rusthuis zich tot de overheidstussenkomst? Wat zijn de evoluties ten opzichte van de situatie in 2014? Download de volledige studie (.pdf)

01-11-2017

Onderzoek

Ziekenhuisbarometer 2017

Naar jaarlijkse gewoonte legt het Socialistisch Ziekenfonds de loep over de ziekenhuisfacturen van zijn leden en gaat na wat de patiënt uit eigen zak moet betalen bij een ziekenhuisopname. Voor deze nieuwe ziekenhuisbarometer werden de facturatiegegevens van 551 926 ziekenhuisverblijven in het jaar 2016 geanalyseerd. De vaststellingen die hierbij gedaan worden, helpen het Socialistisch Ziekenfonds verbeterpunten te suggereren naar het beleid toe. In vorige barometers stelde het ziekenfonds reeds vast dat de ereloonsupplementen in een eenpersoonskamer op 10 jaar tijd meer dan verdubbelden, een stijging die vooral opvallend was in het jaar 2013, na de invoering van het verbod op kamer- en ereloonsupplementen in twee-en meerpersoonskamers. Met de update voor het jaar 2016 wil het Socialistisch Ziekenfonds op constructieve wijze het debat rond de ereloonsupplementen blijven voeren. De ziekenhuishervorming en een volwaardige financiering van de instellingen zijn onlosmakelijk verbonden met dit debat. In de barometer van dit jaar analyseren wij in het eerste hoofdstuk de gemiddelde patiëntenfactuur van een ziekenhuisopname in ons land. We bekijken daarbij zowel de nominale als de reële groei. Vervolgens kijken we naar de kostprijs van een tweepersoonskamer en duiden op het verschil tussen patiënten met en zonder voorkeurtarief. Ten derde maken we een vergelijking van de gemiddelde kostprijs voor een eenpersoonskamer, waar we ook stil staan bij de verschillen tussen de provincies in ons land.Lees het volledig onderzoek (.pdf)

01-09-2017

Onderzoek

Onderzoek naar Vlaamse huisartsen over organisatie geestelijke gezondheidszorg

Ons ziekenfonds deed in juni 2017 een onderzoek onder Vlaamse huisartsen naar hun mening over de organisatie en de financiering van eerstelijnspsychologie. Daarbij aansluitend werd de toegang tot de ambulante gespecialiseerde geestelijke gezondheidszorg onderzocht.De achtergrond voor deze bevraging is ook onze overtuiging dat er meer aandacht en middelen nodig zijn voor geestelijke gezondheid en gezondheidszorg. Zoals het Vlaams Actieplan Geestelijke Gezondheid het treffend illustreert, bevestigen talloze studies en adviezen dat het bevorderen van geestelijke gezondheid en de preventie en behandeling van geestelijke gezondheidsproblemen van fundamenteel belang zijn voor onze levenskwaliteit. Download de volledige studie (.pdf)

01-06-2017

Onderzoek

Kostprijs acute appendectomie

In het kader van de herziening van de ziekenhuisfinanciering pleit de Minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid voor een financieringswijze die verschilt naargelang het type ingreep. In haar Plan van Aanpak voorziet de Minister drie verschillende financieringsvormen voor drie te onderscheiden clusters van ziekenhuisopnamen: laagvariabele zorg, medium variabele zorg en hoog variabele zorg. Bij de laagvariabele zorg wordt geopteerd voor een forfaitaire financieringsvorm. Het gaat immers om ingrepen die weinig variabiliteit kennen, laagcomplex zijn en in zekere mate dus te standaardiseren.Ondertussen is duidelijk geworden dat de Minister in de zomer van 2018 van start wil gaan met een eerste stap in deze forfaitaire financiering, ze beperkt zich hierin tot de honoraria van 54 groepen van laagvariabele ingrepen. De overige kosten blijven gefinancierd volgens het huidige systeem. Denk maar aan geneesmiddelen, materiaalkosten, forfaitaire vergoedingen en verblijfskosten.Om na te gaan wat een forfaitarisering van de laagvariabele ingrepen zou betekenen voor de kostprijs, kozen wij ervoor om in te zoomen op de appendectomie. Deze ingreep is immers een typevoorbeeld van een routine-ingreep die laagcomplex is. Bijgevolg zou ze weinig variabiliteit mogen kennen wat de kostprijs betreft, zowel voor de patiënt als voor de verplichte ziekteverzekering. Of dit zo is gaan we na in deze studie. We stellen ons in deze studie volgende vier hoofdvragen: Wat is de gemiddelde kostprijs voor een appendectomie in de Belgische ziekenhuizen?Zijn er verschillen tussen de ziekenhuizen?Welke factoren spelen een rol in deze verschillen?Welke opportuniteiten brengt een forfaitarisering van de honoraria met zich mee? Afsluitend formuleren we een voorstel tot een meer evenwichtige vergoeding van een appendectomie in België. We focussen daarbij op de voordelen voor de patiënt. Download de volledige studie (.pdf)

01-12-2016

Onderzoek

Bariatrische chirurgie

Overgewicht vormt een steeds groter wordende uitdaging voor de gezondheidszorg wereldwijd. Om het probleem van zwaarlijvigheid aan te pakken zet de overheid in op preventie (met campagnes over gezonde voeding en sporten). Tegelijkertijd tracht ze medische hulp financieel toegankelijk te maken door sinds 2007 onder strikte voorwaarden de kosten van obesitaschirurgie deels terug te betalen. Aantal Belgen met overgewicht stijgt Overgewicht vormt een steeds groter wordende uitdaging voor de gezondheidszorg wereldwijd. In 2013 had de gemiddelde Belg overgewicht (Body Mass Index van meer dan 25) . Bovendien is het een probleem dat enkel groter en groter wordt. Sinds 1997 is de gemiddelde BMI-waarde significant gestegen van 24,7 naar 25,4 in 2013 zelfs na correctie voor leeftijd en geslacht. Onderzoekers hebben immers vastgesteld dat er een positieve relatie is tussen leeftijd en BMI. Naarmate men ouder wordt, neemt ook de gemiddelde BMI toe. Wat geslacht betreft, merken we dat meer mannen te kampen hebben met overgewicht (BMI tussen 25 en 30). Kijken we naar zwaarlijvige mensen (vanaf een BMI van 30) dan zijn er geen verschillen tussen de geslachten. Preventie en maatregelen toegankelijkheid medische hulp Vanuit de gezondheidszorg tracht men op verschillende manieren deze trend te stoppen. Mensen met overgewicht hebben immers vaker te kampen met diabetes, hart- en vaatziekten, maag- en darmziekten, en veel meer. Zo kan overgewicht ook een negatieve impact hebben op het zelfbeeld en al snel leiden tot psychische en sociale klachten. Om het probleem van zwaarlijvigheid aan te pakken zet de overheid in op preventie (‘gezonde voeding’-campagnes, sporten), en tegelijkertijd tracht ze medische hulp financieel toegankelijk te maken door sinds 2007 onder strikte voorwaarden de kosten van obesitaschirurgie deels terug te betalen. We zien dan ook dat meer en meer mensen met overgewicht zich laten behandelen. Uit de cijfers van het RIZIV blijkt dat in 2014 in België meer dan 10 000 ingrepen (die deels vergoed werden) werden uitgevoerd. In de periode 2012-2015 kwam de overheid tussen in meer dan 61 000 ingrepen. Studie In deze studie bekijken we de huidige tendens op basis van de beschikbare gegevens bij de leden van de Socialistische Mutualiteiten in de periode 2010-2015. Download de volledige studie (.pdf) Conclusies Het aantal bariatrische ingrepen in België is in de afgelopen jaren blijven toenemen. Desondanks de sterke stijging in absolute aantallen, daalde de jaarlijkse groei licht. Met name in Wallonië nam het aantal ingrepen halsoverkop toe.Maagringen worden steeds minder populair. De derivatieve ingrepen, waaronder gastric bypass, zijn de gouden standaard geworden en zijn de meest populaire ingrepen. Deze ingrepen zijn echter ook de duurste, zowel voor de ziekteverzekering als voor de patiënt. Doordat patiënten gemiddeld wat langer in het ziekenhuis dienen te verblijven worden de kosten sterk opgedreven. We merken dan ook dat deze ingreep minder populair is bij mensen met een verhoogde tegemoetkoming, bij wie de goedkoopste ingreep, de maagring, meer de voorkeur geniet.De meeste heropnames gebeuren bij patiënten die aanvankelijk een maagring lieten plaatsen (7%). Bijna drie kwart van de heringrepen zijn van het type derivatieve chirurgie.Wat de verblijfsduur betreft stellen we vast dat deze voor alle ingrepen significant gedaald is in de periode 2010-2015. Dit komt uiteraard de totale kostprijs ten goede.De kostprijs is voor de drie types ingrepen effectief afgenomen in de periode 2010-2015.Bariatrische chirurgie wordt voornamelijk uitgevoerd bij vrouwen tussen de 35 en 40 jaar.De patiëntkost is sterk afhankelijk van het gekozen kamertype bij opname. Supplementen drijven de kost voor de patiënt sterk op. De ingreep heeft ook een sterk effect op de comorbiditeit. Het medicatiegebruik van antidiabetica, antihypertensiva en cholesterolverlagers daalde aanzienlijk na de ingreep.

01-10-2016

Onderzoek

Ziekenhuisbarometer 2015

Naar jaarlijkse gewoonte legt het Socialistisch Ziekenfonds de loep over de ziekenhuisfacturen van haar leden en gaat na wat de patiënt uit eigen zak moet betalen bij een ziekenhuisopname. Voor deze nieuwe ziekenhuisbarometer werden de facturatiegegevens van 544.344 ziekenhuisverblijven in het jaar 2015 geanalyseerd. De vaststellingen die hierbij gedaan worden, helpen het Socialistisch Ziekenfonds verbeterpunten te suggereren naar het beleid toe.In vorige barometers stelde het ziekenfonds reeds vast dat de ereloonsupplementen op 10 jaar tijd meer dan verdubbelden, en dat de opname op een eenpersoonskamer jaar na jaar duurder werd. Dit terwijl de prijzen in de twee- en meerpersoonskamers stabiliseerden of zelfs daalden, dankzij het verbod op kamer- en ereloonsupplementen dat op deze kamers werd ingesteld sinds 1 januari 2013. Met deze barometer wil het Socialistisch Ziekenfonds ook op constructieve wijze het debat rond de ereloonsupplementen blijven voeren. Download de volledige studie (.pdf)

01-09-2016

Onderzoek

Ouderenzorg, mantelzorg en thuiszorg

Vlaanderen vergrijst in sneltempo. Het garanderen van een toegankelijke, betaalbare en kwaliteitsvolle ouderenzorg voor deze steeds groter wordende groep ouderen vormt een belangrijke uitdaging. Om de bestaande toestand en de mogelijke en waarschijnlijke ontwikkelingen beter in kaart te brengen, heeft het Socialistisch Ziekenfonds een grootschalig bevolkingsonderzoek naar ouderenzorg laten uitvoeren door de onderzoeksgroep TOR van de Vrije Universiteit van Brussel, in samenwerking met ResearchAnalysisVision. Hiervoor werd in het voorjaar van 2015 een representatief staal van 6.000 inwoners van het Vlaams Gewest tussen 45 en 75 jaar oud uitgenodigd om deel te nemen. Die leeftijdsgroep werd gekozen omdat het gaat om mensen die geconfronteerd worden met de zorgafhankelijkheid van hun ouders, maar zelf ook oud genoeg zijn om vooruit te blikken op hun oude dag. Door middel van een schriftelijke vragenlijst werd gepeild naar hun ervaringen en verwachtingen omtrent ouderenzorg. Download het volledige onderzoek: Samenvatting (.pdf)Inleiding (.pdf)Thuiszorg (.pdf)Mantelzorg (.pdf)

01-09-2016

Onderzoek

Voedselallergie en -intolerantie

De socialistische ziekenfondsen bevroegen 1274 leden naar hun ervaringen en noden bij voedselallergieën en -intoleranties. Financiële kosten, praktische gevolgen en lichamelijke klachten bleken de moeilijkste aspecten aan het leven met een voedselallergie en/of -intolerantie.Voedselallergie en - intolerantie is een niet te onderschatten gezondheidsprobleem. Heel wat Vlamingen hebben ermee te kampen en vertellen over de moeite die ze hebben in het omgaan ermee. We wilden deze verhalen van leden graag kwantificeren en kunnen duiden welke problemen mensen met voedselallergie en - intolerantie ervaren en wat de behoeften zijn. Download het volledige onderzoek (.pdf)

01-08-2016

Onderzoek

Therapeutische hardnekkigheid in Vlaamse ziekenhuizen

Therapeutische hardnekkigheid is een realiteit in Vlaamse ziekenhuizen, en men laat kansen liggen om er iets aan te doen. Te weinig ziekenhuizen checken actief of de patiënt een wilsbeschikking heeft. Het Socialistisch Ziekenfonds doet volgende aanbevelingen: 1. Meer onderzoek is nodig. We pleiten voor meer wetenschappelijk onderzoek rond therapeutische hardnekkigheid, met o.a. een representatieve bevraging bij alle betrokken artsen om de feiten en beoordelingen exacter in beeld te brengen. 2. Investeer in een menswaardige zorg. Maak tijd vrij voor gesprekken met de patiënt. Artsen en verpleegkundigen moeten in staat zijn om structureel tijd vrij te maken voor voorafgaand overleg met de patiënt bij bv. zware onderzoeken dan wel ingrepen. 3. Check actief het levenstestament. Het gebruik van eHealth zou dat zeker mogelijk moeten maken, voor zover de patiënt dit heeft aangemeld voor opname in zijn medisch dossier. 4. Sensibiliseer de patiënt. Uit dit onderzoek blijkt dat ook de ‘houding van de patiënt’ door de hoofdartsen mee werd beoordeeld (69 %) als een mogelijke hinderpaal. Het is dus belangrijk om patiënten te sensibiliseren omtrent de thematiek van therapeutische hardnekkigheid en de persoonlijke keuzes die men hierbij kan maken. 4. Sensibiliseer de patiënt. Uit dit onderzoek blijkt dat ook de ‘houding van de patiënt’ door de hoofdartsen mee werd beoordeeld (69 %) als een mogelijke hinderpaal. Het is dus belangrijk om patiënten te sensibiliseren omtrent de thematiek van therapeutische hardnekkigheid en de persoonlijke keuzes die men hierbij kan maken. Lees de volledige studie (.pdf) Lees de vragen en antwoorden van de enquête (bijlage 1) (.pdf) Lees onze correspondentie met de hoofdartsen (bijlage 2) (.pdf)

01-03-2016

Onderzoek

Rusthuisbarometer

Hoeveel kost een verblijf in een rusthuis en wat beïnvloedt dit bedrag? Dat is de vraag die wij in de rusthuisbarometer proberen te beantwoorden. Het Socialistisch Ziekenfonds doet volgende aanbevelingen: Investeer in de zorg. Door de vergrijzing zal de ouderenzorg de komende jaren veel extra investeringen vergen, zowel in de thuiszorg als in de residentiële zorg. Voorzie voldoende middelen opdat een kwaliteitsvol, toegankelijk en betaalbaar aanbod gegarandeerd wordt.Maak een duidelijke opsplitsing tussen woon-, leef- en zorgkosten. Voor het Socialistisch Ziekenfonds moeten de zorgkosten solidair gefinancierd worden.Zorg voor transparante en gereguleerde prijzen. Maak werk van een strikte prijscontrole op basis van objectieve criteria en bescherm de rusthuisbewoners adequaat tegen prijsverhogingen.Zorg voor een permanente monitoring van de bewonersfactuur. Voer de verplichte elektronische facturatie in en verbeter de leesbaarheid van de factuur.Moduleer de tegemoetkoming vanuit de zorgverzekering in functie van de zorgafhankelijkheid van de oudere.Neem maatregelen om het rationeel gebruik van geneesmiddelen bij ouderen aan te moedigen.Zorg ervoor dat alle ouderen over voldoende inkomen beschikken. Maak werk van leefbare pensioenen en maak komaf met armoede. Download de volledige studie (.pdf)

01-09-2015

Onderzoek

Het jaarlijks tandartsbezoek

Uit onderzoek blijkt keer op keer dat de Vlaming niet graag naar de tandarts gaat. Zo blijkt uit de IMA-atlas 2013 dat maar de helft van de Vlamingen regelmatig naar de tandarts gaat. Een kwart tot een derde van de Vlamingen heeft geen enkel contact gedurende 3 kalenderjaren. Ook onze cijfers van het lopende jaar 2015 tonen hetzelfde patroon.Dit zijn confronterende cijfers. Om mensen aan te moedigen meer naar de tandarts te gaan, moeten we meer te weten komen over de redenen waarom zij een bezoek uitstellen. Met dit ledenonderzoek willen de Socialistische Ziekenfondsen meer duidelijkheid hebben over die redenen waarom onze leden een tandartsbezoek uitstellen gedurende 2 of 3 jaar. Dit is voor ons relevante informatie om te weten wat deze doelgroep motiveert en demotiveert. De resultaten van dit onderzoek zijn zeker van nut om gerichte acties te ontwikkelen. Download het volledige onderzoek (.pdf)

01-09-2015

Onderzoek

Ziekenhuisopnames als gevolg van een poging tot zelfdoding: risicofactoren en opvolging

Over pogingen tot zelfdodingen bestaan verder weinig officiële statistieken. Omdat het risico op een geslaagde zelfdoding bij de suïcidepogers veel hoger ligt dan bij de gewone bevolking, onderzochten we deze groep van personen, voor zover de gegevens beschikbaar zijn bij onze mutualiteit.Deze studie heeft als doelstelling pogingen tot zelfdoding die aanleiding gaven tot een ziekenhuisopname van onze leden in kaart te brengen en een antwoord proberen te formuleren op de volgende vragen: Wat is het sociodemografische en –economische profiel van de leden die een poging tot zelfdoding ondernemen?Wat is het gezondheidstraject dat deze mensen aflegden 3 tot 6 maanden voor de poging en tot 6 maanden na de ziekenhuisopname omwille van de poging (waren er reeds psychiatrische problemen, welke geneesmiddelen werden er genomen, meer specifiek dan de antidepressiva en de antipsychotica, in welke mate hadden deze mensen contact met de huisarts en de psychiater)?Kunnen we iets zeggen over het recidiverende karakter van deze pogingen tot zelfdoding? Download de volledige studie (.pdf)